Pierwsza pomoc – pogryzienia, ukąszenia i użądlenia

Żadnego ukąszenia czy użądlenia nie można lekceważyć. Zwykle powodować mogą one zaczerwienienie, ból lub pieczenie, ale w skrajnych przypadkach mogą doprowadzić do wstrząsu anafilaktycznego.

Lato to właśnie ta pora kiedy człowiek ma bliższy kontakt z przyrodą i chętnie wypoczywa nad jeziorem, organizuje grille oraz dłuższe przejażdżki rowerowe czy spacery. Niestety aktywność na świeżym powietrzu lub odpoczynek może skończyć się ugryzieniem, użądleniem czy ukąszeniem przez owady, gady itp. Ważna w takich sytuacjach jest pierwsza pomoc. W skrajnych przypadkach ukąszenia czy użądlenia mogą wywołać wstrząs anafilaktyczny.

Pierwsza pomoc w przypadku pogryzień

Pogryzienia są stanami bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia z powodu znajdujących się w ślinie zwierząt licznych bakterii, które w momencie ugryzienia mogą przeniknąć do rany. Szczególnie groźne jest zakażenie wścieklizną.

Objawy pogryzienia:

  • ból w miejscu ugryzienia,
  • krwawienie z rany.

Objawy zakażenia wścieklizną:

  • gorączka,
  • bóle głowy i mięśni,
  • wymioty,
  • ślinotok,
  • złe samopoczucie,
  • bolesne skurcze mięśni gardła, które uniemożliwiają picie.

Pierwsza pomoc:

  1. ranę można przemyć roztworem wody z mydłem (roztwór zasadowy), w którym ginie wirus wścieklizny,
  2. zabezpieczyć ranę jałowym opatrunkiem,
  3. nie dotykać rany palcami ani żadnymi środkami niejałowymi,
  4. kontrolować czynności życiowe,
  5. w przypadku przemoknięcia opatrunku nałożyć kolejną warstwę materiału chłodzącego.

Nie wolno pod żadnym pozorem dotykać napotkanych w parku, lesie czy na łące zdechłych zwierząt, gdyż mogą one być zarażone wścieklizną, a wirus może w dalszym ciągu znajdować się w ich ciele.

Pierwsza pomoc w przypadku ukąszeń

Najczęstszym przypadkiem ukąszenia jest ukąszenie przez węże, w Polsce przez jadowitą żmije zygzakowatą. Pamiętać należy, że żmija nie atakuje sama z siebie, żeby zaatakować, musi poczuć się zagrożona.

Objawy ukąszenia:

  • obrzęk,
  • zaczerwienie,
  • pocenie się,
  • uczucie lęku,
  • wymioty,
  • biegunka,
  • drgawki.

Pierwsza pomoc: 

Najważniejsze jest ograniczenie przedostania się jadu do układu krążenia.

  1. unieruchomić kończynę – wskazane jest ułożenie osoby poszkodowanej w pozycji leżącej, która to stabilizuje krążenie,
  2. założyć opaskę uciskową powyżej rany, co pozwoli na częściowe zablokowanie dopływu krwi do serca, a pobudzi dopływ krwi do rany,
  3. wezwać pomoc,
  4. okazać wsparcie psychiczne.

Pierwsza pomoc przy użądleniach

Pojedyncze użądlenia przez owady (osy, pszczoły, meszki) nie powinny być szczególnie niebezpieczne dla ludzi. Niemniej jednak wrażliwość poszczególnych osób na jad owadów jest zróżnicowana. W związku z tym najgroźniejsze użądlenia będą występować w takich miejscach jak: szyja, język, podniebienie oraz policzki. Powodować one mogą niedrożność dróg oddechowych z powodu narastającego obrzęku.

Warto zaznaczyć, że pszczoła może użądlić tylko raz, gdyż jej żądło posiada zaczepy, haczyki, które zatrzymują je w skórze. Natomiast osa, szerszeń czy trzmiel mogą żądlić wielokrotnie.

Objawy użądlenia:

  • zaczerwienie i obrzęk miejsca użądlenia,
  • bolesność,
  • u osób uczulonych mogą wystąpić objawy ogólne takie jak:

– dreszcze,

– podwyższona temperatura ciała,

– bóle i zawroty głowy,

– przyśpieszenie tętna,

– nudności oraz wymioty,

– duszności i zaburzenia oddechu.

Pierwsza pomoc:

Jeżeli osoba nie jest uczulona należy:

  1. usunąć żądło,
  2. miejsce użądlenia dokładnie umyć woda z mydłem,
  3. przyłożyć zimny okład w miejscu ukąszenia (pozwoli to zmniejszyć obrzęk), a w przypadku ukąszenia w obrębie jamy ustnej i szyi podać kostkę lodu do ssania i skontaktować się z lekarzem,

Ważne! Nie usuwamy żądła u osób uczulonych i małych dzieci.

Pierwsza pomoc przy wstrząsie anafilaktycznym

Wstrząs anafilaktyczny (inaczej uczuleniowy) jest ostrą, zagrażającą życiu reakcją alergiczną całego organizmu. Występuje on niemal natychmiast przy kontakcie z substancjami wyzwalającymi, czyli alergenami takimi jak np. jad przy ukąszeniu owadów.

Objawy wstrząsu anafilaktycznego:

  • zaczerwienienie skóry, świąd, obrzęki na całym ciele czasami również pokrzywka,
  • duszność spowodowana obrzękiem krtani oraz skurczem oskrzeli,
  • spadek ciśnienia krwi związany z zapaścią sercowo-naczyniową oraz zwiększoną przepuszczalnością naczyń włosowatych,
  • nudności oraz wymioty.

Pierwsza pomoc:

  1. należy podać adrenalinę w strzykawkach (do samodzielnego podawania) lub leki przeciwhistaminowe, a jeżeli tego nie posiadamy to osoba poszkodowana powinna otrzymać wapno musujące do wypicia,
  2. ułożyć poszkodowanego w pozycji przeciwwstrząsowej, siedzącej,
  3. wezwać pomoc,
  4. stale kontrolować funkcje życiowe aż do przybycia służb medycznych.